Praten over seks en soa’s

Is je cliënt sekswerker? Dan bespreek je:

• Hoe en wanneer gebruik je een condoom?
• Wat kun je nog meer doen om soa’s te voorkomen? Denk aan PrEP en hepatitis B-vaccinatie
• Hoe vaak test je per jaar?
• Hoe hou je je vagina of penis gezond?
• Hoe zorg je dat je niet zwanger raakt?

Hou er rekening mee dat een sekswerker niet altijd veilig kan werken:

• Het beperken van sekspartners is niet haalbaar als seks je werk is
• Niet iedere sekswerker heeft een goede onderhandelingspositie ten opzichte van de klant. Dat kan te maken hebben met sociale of economische status, de plek waar iemand werkt of het aantal klanten dat iemand heeft

Probeer open en oordeelvrij het gesprek in te gaan. Benadruk dat alles vertrouwelijk is. 

Regelmatig testen

Adviseer je cliënt om zich om te testen:

• Standaard 2 x per jaar te testen op alle soa’s. En op alle plekken van het lichaam: vagina, penis, anus en keel
• Bij klachten
• Als een condoom kapot is gegaan of afgegleden
• Als je cliënt gewaarschuwd is door een sekspartner die een soa heeft

Adviseer mannelijke sekswerkers en mensen met een neo-vagina om 2 tot 4 keer per jaar een soa-test te doen. Mannen die seks hebben met mannen en mensen met een neo-vagina hebben meer kans op soa’s en hiv. Bijvoorbeeld omdat anale seks meer risico’s geeft. Of omdat een neo-vagina minder vochtig wordt en er makkelijker wondjes ontstaan.

Condoomgebruik en condoomfalen

Praat met je cliënt over het gebruik van condooms. Sekswerkers gebruiken in hun werk vaak wel een condoom, maar privé en met vaste klanten vaak niet. Ook kan een sekswerkers soms extra geld verdienen met seks zonder condoom. Je kunt dit bespreekbaar maken, zonder er een oordeel over te geven.

Sommige sekswerkers gebruiken crèmes nadat een condoom stuk of af is gegaan om een soa te voorkomen. De crèmes werken niet en kunnen extra risico’s met zich meebrengen. Adviseer om ze niet te gebruiken.

Adviseer bij een kapot of afgegleden condoom om uit te plassen, veel water te drinken en de vagina met lauwwarm water te spoelen. Niet met een vaginale douche. Iemand heeft dan juist meer kans op een soa.

Bespreek mogelijke oorzaken van condoomfalen en het belang van een condoom dat goed past. Adviseer glijmiddel op water- of siliconenbasis bij vaginaal en anaal contact. Heeft je cliënt een neo-vagina? Dan is glijmiddel op waterbasis niet geschikt. De huid kan verweken en de wanden aan elkaar kleven. Adviseer glijmiddel op oliebasis en een condoom dat daartegen kan, van polyurethaan of latexvrij. 

Bespreek ook andere manieren om jezelf te beschermen tegen soa’s: PrEP tegen hiv of een hepatitis B-vaccinatie. En verschillende manieren om niet zwanger te worden.

Werken met een soa

Voor sekswerkers is het belangrijk dat ze snel weer aan het werk kunnen nadat bij hen een soa is gevonden. Geen seks betekent voor hen geen inkomsten. Bespreek wanneer iemand weer veilig kan werken. Belangrijk daarbij is:

• Het risico op overdracht is weg
• Het lichaam heeft genoeg tijd gehad om te herstellen

Kijk samen of er andere diensten zijn die een sekswerker tot die tijd wel kan bieden. Bijvoorbeeld webcamseks, sexting of een striptease show.

Bekijk per soa de adviezen over werken

Werken tijdens menstruatie

Tijdens de menstruatie kan iemand makkelijker hiv of een soa krijgen en doorgeven. Maar niet werken als je ongesteld bent betekent voor een sekswerker verlies aan inkomsten. 

Je kunt adviseren om tijdens de menstruatie een vaginale spons te gebruiken. Zo’n spons gebruik je 1 keer, niet langer dan 8 uur. Vertel je cliënt om niet in bad te gaan in die tijd. En dat een condoom nog steeds nodig is.

Gezonde vagina en penis

Goede vaginale en penishygiëne geeft minder kans op een soa. Je kunt de volgende punten meenemen in je advies:

• Veel sekswerkers gebruiken inwendige douches om de vagina schoon te maken. Dit kan het slijmvlies beschadigen, waardoor iemand juist meer kans heeft op een soa
• In sommige culturen is ‘droge seks’ gangbaar. Droge seks is seks in de vagina zonder glijmiddel en zonder dat de vagina van de vrouw vochtig is. Dit verhoogt de kans op wondjes en op een soa
• Sommige sekswerkers brengen kruiden in of gebruiken vaginale stoombaden. Dit kan het vaginaslijmvlies beschadigen. Zo heeft iemand meer kans op een soa

Adviseer zowel mensen met een penis als met een vagina: was met lauwwarm water en niet met zeep(producten).
Adviseer mensen met een vagina om geen vaginale douches, kruiden of stoombaden te gebruiken.

Meer over een gezonde vagina
Meer over een gezonde penis

Alcohol en drugs

Sommige sekswerkers gebruiken drugs tijdens seks. Vrijwillig of onder dwang. Je kunt de volgende punten meenemen in je advies:

• Door drugsgebruik van klanten is de seks soms ruwer of langer. Of de vagina droger. Hierdoor kan iemand eerder wondjes hebben in de vagina. En makkelijker een soa krijgen
• Door drugs is het soms moeilijker om grenzen aan te geven. Hierdoor kan iemand sneller onveilige seks hebben of meer risico’s nemen tijdens de seks (meer mensen, andere handelingen)
• Een klant kan door drugs agressiever zijn. Daardoor is er meer kans op geweld

Bespreek met je cliënt of die drugs gebruikt en wat de ervaringen zijn. Adviseer over hoe je zo veilig mogelijk kunt werken

Praat ook over de mogelijkheden voor hulpverlening als je cliënt wil stoppen met drugs. Of meer controle wil hebben over het drugsgebruik.

Beroepsrisico’s 

Sekswerk kan risico’s meebrengen voor de gezondheid van je cliënt. Niet alleen als het gaat om soa’s. Onregelmatige werktijden, nachtwerk, slechte werkomstandigheden, schulden en werkrelaties kunnen stress veroorzaken.

Heb tijdens het gesprek ook aandacht voor deze gezondheidsrisico’s. Verwijs als dit nodig is naar een maatschappelijk werker.

Anticonceptie

Niet alle sekswerkers gebruiken anticonceptie. Eigen bijdrage of geen zorgverzekering kan een drempel zijn om dit te gebruiken. Ook is het voor een sekswerker door een onregelmatig leven soms lastig om constant op tijd de pil te slikken. 

Bespreek samen hoe je cliënt zich het beste kan beschermen tegen ongewenste zwangerschap:

• Geef aan dat een condoom hier niet genoeg bescherming voor biedt
• Bespreek de verschillende anticonceptiemiddelen 
• Gebruikt iemand niet altijd anticonceptie? Bespreek de morning after pil